İngiltere’nin başkenti Londra’nın güneyindeki Regent’s Park yakınlarında yürütülen bir inşaat çalışması sırasında, 1780’lerden kalma devasa bir yer altı buz deposu (buz hanesi) gün yüzüne çıkarıldı. Gürcü Dönemi (Georgian) elitlerinin yiyecek ve içeceklerini soğutmak amacıyla inşa edilen kırmızı tuğlalı tarihi yapının, İkinci Dünya Savaşı’ndaki Nazi bombardımanlarından (Blitz) dahi etkilenmeyerek günümüze kadar neredeyse tamamen korunarak ulaştığı bildirildi.
TARİHİ DEPO İNŞAAT KAZISINDA TESADÜFEN BULUNDU
Londra Arkeoloji Müzesi (MOLA) uzmanları tarafından yapılan incelemeler sonucunda, tescilli anıt statüsündeki yapının varlığı kesinleşti. Arkeologlar arasında uzun süredir tartışma konusu olan 18. ve 19. yüzyıl buz depolarından birinin konumu, böylece prestijli bir adresteki imar faaliyetleri sırasında tesadüfen çözülmüş oldu.
Kırmızı tuğlalardan inşa edilen yapının yaklaşık 7,5 metre genişliğinde ve 9,5 metre derinliğinde olduğu açıklandı. Uzmanlar, yapının yumurta şeklindeki kubbeli tasarımının estetik amaçlı olmadığını, toprak basıncını dengeli dağıtmak ve içerideki soğuk havayı muhafaza etmek amacıyla bu geometride inşa edildiğini belirtti.
İLK İNŞAATI BİRA ÜRETİCİSİ YAPTI
Arşiv kayıtlarına göre yer altı bölmesi ilk olarak 1780’lerde, soğuk zincire ihtiyaç duyan bira sektöründen girişimci Samuel Dash tarafından inşa ettirildi.
Yapının asıl ticari ünü ise 1820’lerde buz tüccarı ve pastacı William Leftwich’in yönetimine geçmesiyle başladı. Leftwich, dönemin Londra elitlerinin yüksek kaliteli buz talebini karşılamak üzere o dönem için yüksek riskli kabul edilen bir lojistik operasyon başlattı.
Leftwich, İngiltere’de oldukça ılık geçen ve yerel buz üretimini imkansız kılan kış şartları üzerine, Norveç’ten 300 ton buz ithal etmek amacıyla bir gemi kiraladı.
Great Yarmouth ile Norveç arasında gidiş-dönüş yaklaşık 2.000 kilometre yol kateden gemideki buz kalıpları, erimemeleri için samanla izole edilerek Londra’ya getirildi.
Dönemin İngiliz gümrük memurlarının, zamanla kendi kendine eriyip yok olan bir ürünün vergilendirilmesini nasıl yapacakları konusunda bürokratik zorluklar yaşadığı tarihi kayıtlara geçti.
DAĞITIM KANALLARDAN VE ÖZEL GİRİŞLERDEN YAPILIYORDU
Lojistik süreci kolaylaştırmak amacıyla ithal edilen buzlar, gemilerden indirilerek Regent’s Kanalı üzerinden depoya taşınıyordu. Buz kalıpları, deponun üst kısmında yer alan özel bir açıklıktan doğrudan yer altına indiriliyordu.
İşçiler, deponun altındaki küçük giriş koridorunu kullanarak içeri giriyor, siparişe göre kırdıkları buzları at arabalarına yükleyerek dağıtıma çıkarıyordu. Buz hanesinden sağlanan bu temiz buzların müşterileri arasında; yaz aylarında dondurulmuş tatlılar ve soğuk içecekler sunmak isteyen soylular, lüks restoran işletmecileri, tıbbi malzemeleri korumak ve hastaları tedavi etmek amacıyla soğuğa ihtiyaç duyan hastaneler yer alıyordu.
