Arkeologlar, Travnik bölgesinde gerçekleştirdikleri kazılarda, alışılmış savunma yapılarından oldukça farklı bir mimari bulguya rastladılar. 63 metre uzunluğundaki beyaz kireçtaşından inşa edilmiş olan bu devasa “L” şeklindeki duvar, bölgenin tarih öncesi haritasını köklü bir biçimde değiştirdi.
SAVUNMA AMAÇLI DEĞİL, SİMGESSEL BİR SINIR
Bilim insanlarına göre, bu muazzam duvar düşmanlardan korunmak amacıyla inşa edilmemiş. Aksine, konumu ve yapısı itibarıyla bu dev duvar, tepe üzerindeki alanı ikiye ayırarak sembolik bir sınır oluşturmuş gibi görünüyor. Geç Tunç Çağı ve Erken Demir Çağı’na tarihlenen bu yapı, bilinen yerleşim modellerinden oldukça farklı bir karakter sergiliyor.
ADAKLAR VE GİZLENMİŞ KAPILAR
Keşfin en dikkat çekici yönü, duvarın merkezinde yer alan gizli alan. Burada; kömürleşmiş kalıntılar, metal parçaları ve adaklarla dolu büyük seramik kapların bulunduğu bir yanık alan ortaya çıkarıldı.
1 Metre Uzunluğunda Dev Seramik Kaplar: Kazıda bulunan bazı seramik kapların yüksekliği 1 metreyi buluyor. Ateşin İçinde Donmuş Zaman: Bu kapların birçoğu, binlerce yıl önceki kutsal ateş ile konumlarını koruyarak günümüze ulaşmış. Ritüel Yürüyüş Yolu: Yanık alan çevresindeki ahşap kalıntıları, antik insanların bu törenler sırasında özel bir yürüyüş yolu kullandıklarını gösteriyor.
MÖ 11. Yüzyılın Sessiz Tanığı
Radyokarbon analizleri ve hayvan kemiği incelemeleri, bu alanın asıl görkemli döneminin MÖ 11. ile 9. yüzyıllar arasında olduğunu ortaya koydu. Ancak dikkat çekici olan, duvarın bu yanık adak alanının üzerine inşa edilerek burayı kapatmış olması. Antik insanlar, kutsal saydıkları bu “ateşli tören alanını” dev bir taş duvarla mühürleyerek ölümsüzleştirmişler.
YÜZYILLAR BOYUNCA SÜREN KUTSAL BİR BULUŞMA YERİ
Bölgenin ilk kullanımından yüzlerce yıl sonra bile önemini kaybetmediği anlaşılıyor. Kazılarda bulunan MÖ 6. yüzyıla tarihlenen yüzlerce metal düğme, kemer süsü ve levha, buranın kuşaklar boyunca şenlikler, toplu buluşmalar ve adak sunma etkinlikleri için kullanıldığını kanıtlıyor. Uzmanlar, buranın sadece yerel bir tepe olmadığını, Orta Bosna’nın dışından bile ziyaretçi çeken büyük bir “Antik Buluşma Noktası” olduğunu belirtiyor.
